Is brood nu wel of niet gezond?


broodWeet jij het nog, moet je nu wel of niet brood eten?

De meeste mensen zullen het tegenwoordig lastig vinden om deze vraag te beantwoorden. Niet zo gek want de tegenstrijdige berichtgeving over brood en je gezondheid brengt een hoop verwarring te weeg.

Brood heeft de laatste jaren flink aan populariteit ingeboet. De gluten zouden darmklachten veroorzaken en ontstekingsbevorderend zijn. Je bloedsuiker zou er ongewenst van gaan pieken. Van de koolhydraten in brood zou je dik worden. Het anti-nutriënt Fytinezuur zou mineralen als calcium, ijzer en zink binden waardoor ze niet goed in het lichaam worden opgenomen. Kortom brood zou volgens veel “voedingskenners” niet goed zijn voor onze gezondheid.

Het voedingscentrum verzet zich al tijden tegen deze anti-brood hype. Vervolgens gaan voedingsgoeroes hier op hun beurt weer flink tegenin met als resultaat dat veel mensen het spoor bijster zijn. Is brood nu wel of niet gezond?

In brood zitten een hoop gezonde voedingsstoffen

Volkoren brood bevat veel koolhydraten en koolhydraten leveren energie. Ook zit er heel wat aan ijzer en eiwitten in volkoren brood en ook nog eens flink wat b-vitamines. De vezels in brood zorgen voor een goede darmwerking (althans als je geen gluten intolerantie hebt). Brood is voedzaam en indien je het belegt met gezonde producten dan kun je van je broodmaaltijd een behoorlijk gezonde maaltijd maken. Jodium dat toegevoegd is aan het bakkerszout zorgt ervoor dat je schildklier goed blijft werken en hersenen van kinderen zich goed ontwikkelen.

Kun je deze stofjes dan echt alleen uit (volkoren) brood halen. Nee, niet noodzakelijk. In zuivel zitten ook de nodige b-vitamines en eiwitten. Ook (groene) bladgroentes zijn rijk aan b-vitamines en eiwitten . IJzer zit ook in vlees, bladgroente, vis enzovoorts. Kortom als je zuivel (of zuivelvervanger) neemt, vlees/vis eet en dagelijks veel groente dan kom je al een heel eind en heb je niet perse brood nodig.

Overdrijft het voedingscentrum dan wat betreft noodzaak brood?

Dat ook weer niet helemaal. De voornaamste reden waarom het voedingscentrum adviseert om vooral wel brood te blijven eten is omdat aan ons brood (via bakkerszout) Jodium is toegevoegd. Jodium is heel belangrijk voor de werking van onze schildklier maar ook voor de ontwikkeling van onze hersenen. Jodiumtekort wordt namelijk gerelateerd aan ontwikkelingsachterstanden/beperkingen zoals o.a. laag IQ, ADD, autisme. Bovendien heeft jodium een preventieve werking tegen borstkanker en fibrocystische borstaandoeningen.

De Fransen hebben al in het begin van de 19 de eeuw ontdekt dat jodium (gewonnen uit zeewier) de oplossing is om struma (vergrote schildklier) te behandelen. Veel landen hebben daarom tijden geleden besloten jodium aan bakkerszout toe te voegen. Tegenwoordig wordt er minder vaak brood gegeten en wordt jodium minder vaak aan (zelfgebakken) brood toegevoegd. Jodiumtekorten en dus schildkierproblemen (als struma) komen daarom weer veel vaker voor dan zo’n 20 jaar geleden.

Niet zo vreemd dus dat het voedingscentrum zich hard maakt voor het blijven eten van brood. Aan de andere kant kun je mensen niet verplichten brood te eten en voelen sommige mensen zich nu eenmaal minder goed na het eten van brood. Alleen al om die redenen zou het voedingscentrum heel helder moeten zijn met het advies wat te doen als je geen brood meer eet.

Hoe zit het eigenlijk in de rest van de wereld?

In landen als Japan en IJsland waar veel vis (en Zeewier in Japan) wordt gegeten krijgt de bevolking voldoende jodium binnen. In deze landen is er ook veel minder sprake van borstkanker en struma.

Wereldwijd gezien heeft, volgens de WHO, 1/3 van de bevolking een tekort jodium. Vooral in ontwikkelingslanden en landen die verder van de zee af liggen zou dit het geval zijn. In India en Papua New Guinea zijn er om deze reden een aantal jaar geleden al Public Health Programma’s in het leven geroepen. Kinderen (en volwassenen) worden daar geïnjecteerd met jodium. In veel ontwikkelingslanden worden ontwikkelingsachterstanden (geestelijke handicaps, laag IQ)  gerelateerd aan jodium tekort. Niet alleen in ontwikkelingslanden, ook in de Verenigde Staten zijn er heel veel mensen die jodium tekorten hebben. Het blijft dan ook belangrijk dat dit onder de aandacht blijft. Zeker ook nu wetenschappers weten dat er een sterke relatie is met tekorten aan jodium en het ontstaan van borstkanker.

Conclusie

Je kunt mensen niet verplichten om bepaalde producten te eten. Wel is het belangrijk om mensen goed te informeren over de mogelijke gevaren van tekorten aan bepaalde stoffen. Indien je geen brood meer eet zou je dus dagelijks voldoende vis of zeewier moeten eten. Een goede multivitamine tablet is dan ook aan te raden. Kelp tabletten (natuurlijke bron van Jodium) zijn ook prima om te gebruiken als je geen brood eet.

Het voedingscentrum zou, wat betreft deze voorlichting, een belangrijke rol in kunnen hebben. Zeker wat betreft de benodigde dagelijkse hoeveelheden en hoe je deze kunt binnenkrijgen als je geen brood eet. Daarnaast zou de Nederlandse overheid ervoor kunnen kiezen om boeren jodium te laten toevoegen aan het voedsel van de dieren. In een land als Japan krijgen de kippen al gejodeerd voedsel en zijn de eieren daarom voorzien van jodium. Ook melkkoeien zouden gejodeerd voedsel kunnen krijgen waardoor er jodium in zuivel komt.

Kortom, geen brood eten kan dus helemaal geen kwaad (kijk maar naar de Japanners) maar realiseer je dat je dus wel voldoende bladgroente, vis, zeewier en zuivel (zuivelvervanger) moet nemen of minstens dagelijks goede kwaliteit Kelp tablet. Blijf je wel lekker brood eten, prima. Volkoren brood (beter nog zuurdesembrood) is een prima voedingsbron. Probeer alleen wel je broodbeleg gezond te houden en wissel het eens af met een broodloze maaltijd.

Het belangrijkste is dat je doet waar je je goed bij voelt!

 

 

 




Bestaat gluten sensiviteit?


Zo’n 5 jaar geleden hadden nog maar weinig mensen van Gluten gehoord. Laat staan dat er volop glutenvrije producten te koop waren in de winkel.

Toch zijn er altijd al mensen geweest die Gluten slecht of helemaal niet verdragen. Verdraagt je lichaam Glutenhelemaal geen gluten dan spreekt men van de ziekte coeliakie (uitspraak: seu-lia-kie). Ook kan er sprake zijn van een tarwe-allergie. Mensen met tarwe-allergie reageren astmatisch op tarwe en gluten en hebben vaak last van chronische verkoudheid.

Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij je lichaam anti-stoffen maakt tegen zijn eigen weefsel. Vaak komt coeliakie voor in combinatie met andere auto-immuunziektes als diabetes 1 en schildklierafwijkingen. Ook wordt er vaak bij mensen met coeliakie een lactose-intolerantie geconstateerd. Mensen met het syndroom van Down, Turner of Williams blijken ook  vaker te maken te hebben met coeliakie. (Bron: www.glutenvrij.nl)

Wat zijn Gluten?

Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in granen als rogge, tarwe, gerst, spelt, kamut. Veel producten worden van granen gemaakt, denk aan cake, koek, taart, pasta en crackers.

Voor mensen met coeliakia is het een gegeven dat zij geen gluten mogen eten.  Dit geldt echter maar voor een relatief kleine groep mensen. Zo’n 1% van de bevolking heeft daadwerkelijk coeliakie.

Tegenwoordig zijn er echter steeds meer mensen die zeggen dat hun lichaam gluten slecht verdraagt. Zij zouden last hebben van zogeheten Gluten sensitiviteit.

Wat is Gluten sensitiviteit?

Gluten sensitiviteit is een aandoening dat door de wetenschappers (nog) niet is aangetoond.  In de VS wordt het Non-celiac gluten sensitivity (NGCS) genoemd omdat veel mensen niet volledig, maar slechts deels, intolerant zouden zijn voor gluten (i.t.t. mensen met Coeliakie). Bewezen of niet, steeds meer mensen hebben het gevoel lichamelijke klachten te krijgen van gluten.

Er is een hele reeks aan klachten die te maken zouden hebben met gluten sensitiviteit.  Denk bijvoorbeeld aan klachten in de maag- en darmstreek: buikpijn,  diarree, krampen, winderigheid, obstipatie. Ook klachten als eczeem, vermoeidheid, hoofdpijn, spierkrampen en gewrichtspijnen worden in relatie gebracht met gluten overgevoeligheid.

Wetenschappers hebben inmiddels wel aangetoond dat mensen met het Prikkelbare Darmsyndroom (PDS) veel baat hebben bij een Glutenvrij dieet. Mensen met PDS hebben last van klachten als buikpijn, opgeblazen gevoel en diarree of verstopping (zie www.mlds.nl).

Fodmaps

Toch zouden klachten in maag- en darmkanaal wel eens door iets anders kunnen komen dan Gluten. Gefermenteerde, korte keten koolhydraten (FODmaps genoemd) zouden volgens onderzoekers wel eens de oorzaak kunnen zijn van veel klachten. Fodmaps zijn een soort koolhydraat moleculen die voorkomen in voeding als tarwe, gerst, rogge, rijst, appels, kool en bonen, uien, knoflook, lactose in melk. Wil je een complete lijst met voedingsmiddelen die rijk zijn aan FODmap moleculen, klik dan op deze link: Fodmap lijst.

Deze FODmap moleculen zouden slecht of helemaal niet opgenomen worden in de dunne darm. Vervolgens komen ze in de dikke darm terecht waar ze gaan fermenteren door de hoeveelheid darmbacteriën die hier aanwezig zijn. Deze fermentatie zou klachten veroorzaken als krampen, gassen, diarree en een opgeblazen gevoel. Het tijdelijk uit je dieet elimineren van  FODmap producten zou een oplossing kunnen zijn. Je kunt dan na een aantal maanden de producten langzaam, een voor een, herintroduceren. Ui bijvoorbeeld, veroorzaakt veel klachten, dit zou je echt een paar maanden niet moeten eten. Net als granen vanwege de fructanen en zuivel vanwege de lactose.

Andere gluten gerelateerde klachten

Naast maag- en darmproblemen zijn er nog een heel scala aan gluten gerelateerde klachten.  Denk bijvoorbeeld aan depressies en paniekaanvallen, ADHD, wazig gevoel in hoofd, auto immuunziektes als reuma, schildklieraandoeningen, lage weerstand, migraine, onverklaarbaar gewichtsverlies, gebitsproblemen, hormoonbalans problemen, huidaandoeningen zoals eczeem, slaperigheid maar ook gewrichtspijnen.

Conclusie

Er is nog onvoldoende bewijs dat gluten in relatie staan met deze klachten. Toch zijn er inmiddels genoeg mensen die zeggen dat ze baat hebben bij glutenvrij eten. De toekomst zal uitwijzen of het daadwerkelijk de gluten zijn die klachten en ziektes veroorzaken of misschien wel een ander stofje in granen of koolhydraten. Misschien dat een FODmap dieet bij veel mensen verlichting geeft. Weerstand begint in de darmen en wanneer je je darmen niet teveel prikkelt met bepaalde voeding zal je weerstand toenemen. Heb je klachten probeer een tijdje glutenvrij te volgen. Blijven je klachten bestaan, kijk dan eens of een FODmap dieet verlichting geeft. Probeer wel altijd voldoende koolhydraten, eiwitten en vetten binnen te krijgen. Elimineren betekent ook vervangen met iets waar je wel goed op reageert.