Paleo dieet: eten zoals de oermens at (deel 2/2)

Bewoners van het eiland Kitava bij Papua nieuw Guinea zijn, naast de Hadza inwoners in Afrika, vermoedelijk  de laatste mensen op aarde die een voedingspatroon hanteerden dat bijna geheel overeenkwam met de voeding die de eerste homo sapiens (zo’n 125.000 jaar geleden) aten.*1homo erectus

Hoewel ook bij deze bevolkingsgroep de laatste jaren steeds meer westerse invloeden hun cultuur zijn binnengedrongen, hebben zij lange tijd gegeten zoals de oermens at.

De inwoners van Kitava leefden eeuwenlang op een dieet van (wortel)knollen als zoete aardappel, taro, cassave en yam. Ook aten ze diverse soorten fruit zoals bananen, papaya, ananas, mango, guave, watermeloen en pompoen. Verder aten ze  veel groente, vis en kokosnoot. Westers eten met ingrediënten als suiker en zuivel werd door deze mensen bijna niet gegeten. Door wat ze aten kregen ze veel vitaminen, mineralen en vezels binnen en maar weinig vet en zout. Bovendien was het type vet dat ze gebruikten een vetzuur bestaande uit voornamelijk middellange keten vetzuur moleculen afkomstig uit kokosnoten. Dit vetzuur, ook wel laurinezuur genoemd, staat bekend om de antivirale werking en de snelle mate van verteerbaarheid in ons lichaam. [Lees voor meer info mijn blog over kokosolie: kokosvet ]

Hartproblemen, herseninfarct of diabetes kwamen helemaal niet voor bij deze mensen net zoals de ziekte van Alzheimer.

Archeologen en biologen weten veel over wat de oermens at. Aan de hand van gebitsreconstructies en vele analyses in laboratoria weten ze dat het dieet van “de oermens” voornamelijk plantaardige was. Oermensen worden ook wel herbivoren genoemd oftewel planteneters.*2

Ons menssoort, de homo sapiens, stamt oorspronkelijk af van de hominoidea. De hominoidea is de superfamilie van de apen binnen de orde der Primaten. Binnen deze orde zijn er 7 mensachtige waaronder de gorilla, chimpansees en oerang oetangs. Genetisch gezien wijken wij (homo sapiens) maar een paar procent af van onze “familieleden”.  Ons spijsverteringskaneel is bijna gelijk aan die van chimpansees en oerang oetangs. In die zin zou je kunnen concluderen dat we eigenlijk hetzelfde zouden moeten eten als deze dieren namelijk fruit, noten, bladeren, insecten en soms wat restjes vlees. *3

Dat is inderdaad het dieet dat de allereerste menssoort at. De Australopithecus anamensis leefde vooral in bomen en at alleen plantaardige voeding zoals bladeren, noten, zaden en wat boomschors. Iets later in de tijd,  zo’n 2,5 miljoen jaar geleden is er wat vlees in het dagelijks menu van de mensachtige gekomen. Dat was  toen zij meer gingen leven als jager- verzamelaar op de Afrikaanse Savanne.

Het dieet van de oermens bleef lange tijd voornamelijk bestaan uit plantaardig voedsel. Er werd in de loop van de tijd wel steeds meer mager vlees gegeten. Vlees van wilde dieren als bizons, neushoorns en paarden. Toch bleef zeker 60% van het dieet zeer lange tijd bestaan uit plantaardig voedsel.

Pas na de opkomst van de landbouw en veeteelt (ruim 10.000 jaar geleden) is daar echt verandering in gekomen. Wetenschappers vermoeden dat sinds die tijd ook een verandering in onze bacterie samenstelling is ontstaan. Doordat wij steeds meer dierlijke voeding zijn gaan eten, zijn er andere microben (bacteriën) in ons spijsverteringskanaal gekomen. Microben die noodzakelijk zijn om dierlijke voeding te kunnen verteren. *4

Ook is er bij een groot deel van de (grotendeels) Europese bevolking een kleine genetische aanpassing geweest zodat wij beter in staat werden zuivel te verteren. Van oorsprong maakt de mens namelijk geen lactase aan, een enzym om melksuiker (lactose) af te breken.

Tarwe is een ander verhaal. Strikt genomen is tarwe een grassoort. Gras is iets waarvan onderzoekers bewijzen hebben dat de oermens dat ook at.  Op de Afrikaanse savanne groeide diverse grassoorten en de zaden werden gewoon gegeten. Het verschil ten opzichte van deze tijd is natuurlijk wel: in wat voor hoeveelheden at men grassen? Als je graszaden met de hand plukt dan zul je lang niet zoveel binnenkrijgen dan wanneer je 4 boterhammen eet. Ook was er een verschil in bewerking van de graszaden, het werd nog niet gemalen en gekneed tot een brood. Een groot verschil met hoe we nu “grassen” eten.

Onze darmbacteriën zijn dus in de loop van de tijd aangepast ten opzichte van die van de oermens. Wat je eet, hoe oud je bent, hoe hygiënisch je leeft of je kinderen of huisdieren hebt, of je alcohol drinkt, waar je woont of hebt gewoond bepalen allemaal welke microben er in je spijsverteringskanaal voorkomen.

Wetenschappers weten inmiddels dat er een sterke relatie is tussen microben in je lichaam en welvaartsziektes. Alleen is nog niet duidelijk hoe deze relatie precies in elkaar steekt.  Een groot Amerikaans onderzoek “human gut” is gericht op het in kaart brengen van de diversiteit van microben van mensen uit de hele wereld.

Resultaten van deze studie zullen in de toekomst vergeleken worden met resultaten van onderzoek naar microben aanwezig in het spijsverteringskanaal van Hadza bevolking in Tanzania. De Hadza is, heden ten dagen, een van de laatste bevolkingsgroepen die het grootste deel van het voedsel (95 %) bijeen sprokkelt door te  jagen en te verzamelen.*5

Net als de inwoners van Kitava, hebben de Hadza mensen geen last van welvaartsziektes zoals hoge bloeddruk en diabetes. Daarnaast blijven de Hadza mensen op hoge leeftijd zeer actief.

Dat het jager verzamelaars dieet, ook wel Paleo dieet, zeer gunstig is voor onze gezondheid dat is inmiddels duidelijk. Echter wat is de reden van dit gezondheidsvoordeel? Komt het doordat er door Paleo aanhangers minder bewerkt vlees, zuivel, suiker, zout en geraffineerde koolhydraten wordt gegeten en dus ook minder calorieën. Of ontstaan de gezondheidsvoordelen doordat mensen die Paleo eten een andere bacterie samenstelling hebben in hun spijsverteringskanaal?

Het antwoord op deze vraag laat helaas nog even op zich wachten. Duidelijk is wel dat beperking van kcal, overgewicht voorkomt en dat daardoor de kans op veel welvaartsziektes verkleint. De rol van de darmbacteriën zal ongetwijfeld een grote invloed spelen. Welke rol dat is, dat zullen we helaas nog een poosje moeten afwachten.

 

 

 

 

1. http://www.staffanlindeberg.com/TheKitavaStudy.html

2. http://www.drcarney.com/blog/entry/dr-mcdougall-says-humans-are-starchivores

3. http://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/2012/07/23/human-ancestors-were-nearly-all-vegetarians/

4. http://www.newscientist.com/article/dn26501-our-gut-bugs-evolved-with-us-as-we-split-from-chimps.html#.VQ_1V45wtcQ

5. http://humanfoodproject.com/please-pass-microbes/

image_print

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *